اسفند ۲۵

تجربیات پزشکی- حساسیت به بالش پر

در سفر حج با یک شکارچی همراه بودم، او می گفت که با پزشکی به شکار رفته بودیم. در انجا تعریف می کرد که ” یک روز مریضی آمد و گفت: آقای دکتر صورتم حساسیت کرده است. یکی از داروهای حساسیت را نوشتم. بعد از یک ماه آمد و گفت آقای دکتر  درست نشد. داروی دیگر نوشتم. دوباره بعد از یک ماه آمد و داروی حساسیت دیگری نوشتم. تا این که چند مرتبه این رفت و آمدها طول کشید و گفتم اگر درست نشد پیش من نیاید، چون داروی دیگری ندارم که بنویسم. روز دیگری آمد، ناراحت شدم ، دستش را گرفتم و بردم سمیناری که قرار بود در دانشگاه برگزار شود. مشکل را در جمع پزشکان مطرح کردم. از انتهای سالن یکی از دانشجویان بلند شد و پرسید: شب ها زیر سرت چه چیز می گذاری؟ گفت بالش پر. گفت اگر بالش را عوض کنی درست می شود. بعد از مدتی با یک سبد میوه آمد و گفت مشکلش حل شده است“.

طبیب های قدیمی از احوالات مریض می پرسیدند و این که چه غذایی می خورد، در چه بستری می خوابد و سعیشان این بود که به عامل اصلی بیماری پی ببرند. در نهایت در پشت نسخه هم دستورات غذایی می نوشتند. اما امروزه پزشکی بیشتر به آزمایش و دارو متکی هست، اگر بعد از صرف دارو عامل اصلی از بین نرفته باشد،  دارو هیچ کمکی در بهبود او نمی تواند بکند.

یک زمانی پزشکی ایران متکی به فرانسه بود و پزشکی فرانسه بیشتر به معاینات بالینی[۱] از جمله گرفتن نبض و گذاشتن گوشی و پرس و جو از کم و کیف خواب و محل زندگی و … به بیماری شخص پی می بردند، اما پزشکی امروز بر مبنای پزشکی آمریکا بوده و آن ها بر آزمایش و عکس و … متکی هستند و اگر آزمایش و عکس و ام آر آی نباشد، بیشتر پزشکان ایرانی قادر به تشخیص بیماری ها نمی شوند.

به عنوان مثال خانم بنده کم کاری تیروئید دارند و هر ۶ ماه یکبار کنترل می شوند، چون دسترسی به دکتر ایشان برای بنده مشکل هست، لذا دفترچه را به دکتر دیگری دادم تا آزمایشی را که قبلا دکترش نوشته بود و چند روزی از وقتش گذشته بود، مجددا بنویسند. همچنین برای خودم هم چکاپ نوشتند. وقتی جواب هر دو ازمایش آماده شد، پیش دکتر بردم. بعد از معاینۀ بنده، به دکتر گفتم که اگر بیماری خانمم در تخصص آن هاست، روز بعد خانم را پیش ایشان ببرم، چون پزشک خودش دور هست.آزمایش را نشان دادم،  گفتند لازم نیست خانم بیایند فلان دارو را بخورند، بعد از سه ماه دوباره آزمایش را تکرار کنیم. این همان حرفی  هست که بنده عرض کردم که پزشکی ایران بر مبنای آزمایش بنا شده نه معاینات بالینی.

یکی از علل این که معاینات بالینی از پزشکی امروزه حذف شده، این هست که پزشکان امروز وقتی برای آن کارها ندارند، به علت این که هر پزشک در هر شیفت کاری که حدود ۴-۳ ساعت طول می کشد، ۵۰-۳۰ نفر را ویزیت می کند و در بین هر ویزیت، یک نفر هم برای نشان دادن آزمایش و عکس و یا نشان دادن داروهایی که از داروخانه گرفته، به پزشک مراجعه می کند.

سال ها قبل که بچه ها کوچک بودند ، پزشک کودکان بنده دکتری بود که چند سال از دانشگاه بازنشست شده بود. وقتی بچه را پیش او می بردیم معاینۀ جامع و کاملی انجام می داد و علاوه بر آن با کودک رابطۀ عاطفی برقرار می کردن. یکی از دوستان که مدرس پزشک اجتماعی در دانشگاه بود، به ما پیشنهاد کرد که چون آن پزشک از دانشگاه بازنشست شده و از فعالیت های علمی و علم روز دور افتاده ، به پزشک دیگری مراجعه کنیم. بعد از این که چند ساعت در نوبت ایستادیم و نوبت ما رسید ۵ نفر از بچه ها را یک جا به اطاق معاینه فرستادند و معاینه دسته جمعی انجام دادند. یادم نیست کیفیت معاینه چگونه بود، اما آنچه آن روز حساس بودم و الان بعد از حدود ۲۵ سال دقیقا یادم مانده، این بود که دکتر هیچگونه ارتباط عاطفی با کودک ایجاد نکرد و اصلا فرصت این را نداشت که بتواند با هر کودک مستقلا صحبت بکند.

کودکی که به دکتر مراجعه می کند، نمی داند که برای چه چیزی آنجا آمده است. او دنبال بازی و ایجاد ارتباط با دکتر هست، اگر این ارتباط باب میل کودک نباشد، از پزشک خوشش نیامده و دارو ها را هم با رغبت نمی خورد. بنده در داروخانه ای فعالیت می کنم که بچه ها همراه بزرگترها به داروخانه مراجعه می کنند. برای این که بچه ها از داروخانه خاطره خوبی داشته باشند، به هر بچه یک بادکنک می دهیم. در مراجعات بعدی بچه ها با رغبت به داروخانه می آیند و حتی این بار برادر و خواهر خود را هم می آورند. اینجا بحث یک بادکنک بی ارزش نیست، بلکه ارزش قائل شدن به کودک هست که او را دوباره به آنجا می کشاند.

یکی از آفات معاینۀ فله ای این است که وقتی مریضی مشکلات بیماری خود را توضیح می دهد، به علت این که پزشک امین مریض هست، از او خجالت نمی کشد ولی از افرادی که در درون مطب نشسته اند و حرف های او را به دقت گوش می دهند، خجالت می کشد و نمی تواند درد دلش را به دکتر بگوید.

بنده به جهت صرفه جویی در وقت قبلا سعی می کردم برای دو یا چند نفر یکجا ویزیت بگیرم، اما الان متوجه شده ام دکتر همان وقتی را که برای یک نفر می گذاشت، در چند نفر هم همان وقت را صرف می کند و معاینه کامل نمی شود.

[۱]معاینه بالینی در پزشکی و پرستاری به دانش درک و شناخت علائم پزشکی و نشانه‌های بیماری گفته می‌شود که با حس‌های پنجگانه معمولی و بدون نیاز به تجهیزات ویژه پزشکی یا بعبارتی بر بالین بیمار نیز، قابل شناخت و درک بوده و در نخستین مراجعه بیمار و بصورت سرپایی (درون مطب و کلینیک) توسط پزشک یا پرستار تشخیص و درک می‌شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس پست الکترونیکی شما منتشر نمی‌شود.