مرداد ۲۶

راست چشم هستید یا چپ چشم؟

شما با کدام دست می‌نویسید؟ اکثر مردم با دست راست می‌نویسند و عده‌ای هم با دست چپ. «راست دست» و «چپ دست» اصطلاحات رایجی هستند که مشخص کننده دست غالب (دست دقیق‌تر و ورزیده‌تر) هر فرد هستند. در بین بازیکنان فوتبال اصطلاحات راست‌ پا و چپ پا هم رایج است. علت برتری یکی از دست یا پا بر دیگری به عملکرد نیمکره‌های مغز بستگی دارد. البته برتری یک دست بر دست دیگر جنبه‌های اکتسابی هم دارد؛ مثلا  اکثر افرادی که رانندگی می‌کنند، با دست چپ کنترل بیشتری روی فرمان ماشین دارند.
برتر بودن یکی از اعضا بر عضو متناظرش فقط به دست و پا خلاصه نمی‌شود.جالب است بدانید که یکی از چشم‌های انسان نسبت به چشم دیگرش برتری دارد. این چشم، چشم غالب یا چشم برتر نام دارد.  چشم برتر ( یا چشم غالب )  چشمی است که دید بهتری دارد. هم از نظر حدت بینایی با چارت های اندازه گیری دید  و هم از نظر کیفیت دید ( شفافیت و وضوح بهتر تصاویر )  اما گاهی به دلایلی مانند عیوب انکساری، انحراف ، ضربه   و  بیماری های چشمی ، چشم غالب  به چشم دیگر ( که دید بهتری دارد) تغییر موضع می دهد.  که این مسئله به ویژه  هنگام درمان  تنبلی چشم کودکان ، تجویز عینک وکنتاکت لنز به فرد و انجام جراحی های چشم  اهمیت دارد.
در حدود دو سوم از مردم، چشم راست غالب است و در حدود یک سوم هم چشم چپ. اقلیت کوچکی هم در این میان هستند که چشم غالب ندارند. چشم غالب با توجه به فاصله تا شی مورد نظر می‌تواند تغییر کند و ممکن است غلبه چشم در بعضی‌ها ضعیف و در برخی قوی باشد، اما به طور کلی و در موارد عملی هر کس فقط یک چشم غالب دارد.
معمولا رابطه غالب و مغلوب بین چشم‌ها به ترجیح داده‌های بینایی یک چشم به چشم دیگر اطلاق می‌شود و گاهی با راست دستی و چپ دستی در افراد متناظرند، به این ترتیب که در اکثر افراد راست دست چشم راست وضعیت غالب را دارد و در افراد چپ دست عموما چشم چپ غالب است.
البته لزوما تناظر و هماهنگی بین چشم و دست غالب برقرار نیست و ممکن است چشم و دست غالب با هم متفاوت باشند. عموما چشم غالب بیش از چشم مغلوب در فرآیند ادراک بینایی مشارکت می‌کند و رابطه غالب و مغلوب بین چشم‌ها پدیده‌ای نورولوژیکی می‌باشد و با قدرت چشم‌ها مترادف نیست. این رابطه در هنگام بلوغ نورولوژیکی و تکامل سیستم عصبی مرکزی و در حدود سنین طفولیت (۱۰ سالگی) شکل می‌گیرد.
چطور چشم غالب را پیدا کنیم؟
برای تشخیص چشم غالب راه‌های مختلفی وجود دارد اما دو مورد از ساده ترین آن ها را در زیر می آوریم:
راه اول :
  • دست‌هایتان را کنار هم قرار دهید و در وسط آن‌ها یک سوراخ به شکل مثلث بسازید. البته این سوراخ می‌تواند گرد یا به هر شکل دیگری هم باشد، خیلی فرقی نمی‌کند.
  • از این سوراخ به چیزی که حداقل ۳ متر با شما فاصله دارد نگاه کنید. باز هم مهم نیست که چه شی ای باشد، یکی از وسایل منزلتان یا هر چیز دیگری.
  • چشم چپتان را ببندید و با چشم راستتان از سوراخ نگاه کنید. حالا با چشم چپتان نگاه کنید و چشم راست را ببندید.
  • بلافاصله متوجه تغییر ایجاده شده می‌شوید. وقتی یکی از چشم‌هایتان باز است، شی مورد نظر از بین دستانتان دیده می‌شود، اما وقتی چشم دیگر را باز می‌کنید دیگر اثری از شی نیست! آن چشمی‌که وقتی باز است می‌توانید شی را بین دستانتان ببینید، چشم غالب شماست. اگر این آزمایش را با شی‌های گوناگون در فاصله‌های مختلف هم امتحان کنید، نتیجه باید یکسان باشد.
راه دوم :
با نوک انگشت سبابه‌تان به شیئ نسبتا دوری اشاره کنید. یعنی وقتی دارید شیء دور را نگاه می‌کنید انگشت سبابه‌تان را آنقدر جابجا کنید تا نوک انگشتتان بر روی جسم منطبق شود. دقت کنید که تمرکز چشمتان نباید روی انگشت باشد بلکه باید شیء دوردست را نگاه کنید.
حالا چشم راستتان را ببندید. اگر موقعیت نوک انگشتتان نسبت به شیء ناگهان عوض شد، چشم راست شما غالب است و اگر موقعیت آنها نسبت به هم تغییر نکرد چشم چپ شما غالب است. اگر چشم چپتان را ببندید وضعیت برعکس است.
علت چیست؟
تصاویری که از هریک از چشم‌ها دریافت می‌شود به پیام‌های عصبی تبدیل می‌شود و در مغز پردازش می‌شود. تصاویری که در چشم‌ها تشکیل می‌شود به دلیل اختلاف مکان دو چشم اندکی اختلاف دارند. مغز از روی این اختلاف می‌تواند به عمق تصویر پی ببرد.
اما اگر این دو تصویر اختلاف فاحشی با هم داشته باشند، امکان انطباق این دو تصویر وجود ندارد و فرد عملا  دو تصویر ترکیب شده را می‌بیند. مثلا وقتی تمرکز چشم بر روی فاصله دور باشد، اشیای نزدیک در دو چشم تصاویر متفاوتی تشکیل می‌دهند و بنابراین این اشیا را دوتا می‌بینیم.
همان طور که گفتیم، اگر تمرکز (فوکوس) چشم ها بر روی دوردست باشد، اشیاء نزدیک دوتا دیده می‌شوند. بنابراین شما در این حالت دو تصویر از نوک انگشتتان خواهید دید. وقتی می‌خواهید نوک انگشتتان را بر شیء منطبق کنید باید از یکی از این تصاویر صرفنظر کنید و تصویری که برای مغز مهم‌تر است را به عنوان تصویر  انگشت در نظر بگیرید. خوب کدام تصویر مهم‌تر است؟ تصویری که توسط چشم غالب دریافت می‌شود. مغز به طرز جالبی تصویر چشم دیگر را نادیده می‌گیرد. حالا وقتی شما یکی از چشمانتان را می‌بندید، یکی از دو تصویر حذف می‌شود. اگر تصویر حذف شده تصویر چشم غالب باشد، مغز مجبور است از تصویر چشم دیگر (که قبلا صرفنظر شده بود) برای پردازش اطلاعات استفاده کند بنابراین موقعبت انگشت و شیء ناگهان عوض می‌شود.
کجا از چشم غالب استفاده می‌کنیم؟ 
     انسان بهتر است هنگام کار با وسایل تک چشمی  مانند دوربین، تفنگ، میکروسکوپ و لنزومتر وهمچنین فعالیت در ورزش هایی  نظیر  تیراندازی با تفنگ یا تیروکمان ،دارت ، بیسبال و گلف گاهی هنگام نخ کردن سوزن از چشم غالب استفاده بکند. چرا که مغز هماهنگی بیشتری با این چشم دارد. البته اکثر افراد بدون آن که متوجه باشند بنا به تجربه از چشم غالبشان استفاده می‌کنند و چشم دیگر را می‌بندند.
در برخی افراد به دلیل شرایط تحصیلی ، شغلی و حرفه ای تشخیص غالب بودن  چشم راست یا چپ بسیار مشکل است و هر دو چشم می توانند برتری یکسانی داشته باشند از جمله اپتومتریست ها در طی تحصیل و کار می آموزند که چشم مغلوب خود را نیز همپای چشم غالب به کار گیرند و بتوانند از هر دو چشم با یک توانایی بهره گیرند
شما هنگام کار با میکروسکوپ کدام چشمتان را می‌بندید؟
چرا پیدا کردن چشم غالب اهمیت دارد؟
می‌دانیم که چه سوالی ذهنتان را مشغول کرده: من تمام عمر بدون این که بدانم چپ چشم هستم یا راست چشم زندگی کرده ام، اصلا دانستن این موضوع به چه دردی می‌خورد؟ خب، به احتمال زیاد این قضیه به درد شما نمی‌خورد، اما اهمیت دارد.
در دید طبیعی، اثری به نام اثر اختلاف دید وجود دارد. ما دو چشم داریم، بنا براین جا به جایی و تفاوتی درمکان ظاهری یک شی که با دو خط دید از دو چشمان ما مشاهده می‌شود به وجود می‌آید.
وقتی این اتفاق می‌افتد، مغزتان به چشم غالب اولویت می‌دهد.
دانستن این که کدام چشم غالب است در پیش بینی رضایت بیمار از نتایج تعدادی از عمل‌های جراحی چشم مثل جراحی آب مروارید، جراحی انکساری، لیزر چشم و حتی تجویز لنز تماسی، عامل مهمی‌به شمار می‌رود.
زمانی فرضیه ای وجود داشت که بیان می‌کرد داشتن “غلبه ضربدری” ( یعنی چپ دست و راست چشم یا برعکس) برای ورزش‌هایی مثل بیس بال و بسکتبال یک امتیاز به شمار می‌رود. اما بعد‌ها چندین تحقیق این فرضیه را رد کردند.

اهمیت چشم غالب در تیراندازی با کمان
این مساله در تمرینات تیر اندازی با کمان، دارت و تیر اندازی با اسلحه اهمیت ویژه ای دارد. بله، اگر فکر می‌کردید که هنگام تیر اندازی با کمان باید از دست غالبتان استفاده کنید، اشتباه می‌کردید! بلکه باید از چشم غالبتان استفاده کنید. یعنی مثلا اگر راست دست هستید و چشم چپتان غالب است، باید با دست چپتان تیر اندازی کنید.
برای هدفگیری باید از چشم غالب استفاده کرد، اما اگر چشم غالب شما چپ باشد تجهیزات تیراندازی با کمان برای چپ دست ها محدود و قیمت آن هم بالاست. اما شما اگر چپ دست هستید و چشم قالب شما هم چشم چپ است می توانید با تغییر چشم غالب از تجهیزات راست دستها در تیراندازی با کمان استفاده کنید.
آیا می توان چشم غالب را تغییر داد؟
 .جواب این سوال مثبت است.چشمی‌که الان غالب نیست را با تمرین می توانید به چشم غالب تبدیل کنید. ساده ترین روش برای انجام این کار این است که روی چشم غالبتان چشمبند بزنید. لازم نیست که چشمتان را کاملا بپوشانید، فقط این کار را می‌کنید که چشم دیگر را مجبور کنید در جایگاه چشم غالب قرار گیرد.
در صورتی که چشم برتر شما چپ باشد با تمرین بالا بعد از مدتی مغز تصاویر دریافتی از چشم راست شما را پردازش می کند و چشم غالب شما تغییر می کند.
 آیا این تفاوت های فردی راست چشم یا چپ چشم بودن تاثیری بر فرآیند دریافت اطلاعات دیداری می گذارد یا نه؟ ( مثلا در دریافت یک نوشته) 
برای پاسخ به این سوال ، بخش عصب شناسی دانشگاه علوم انسانی مدرن تحقیقاتی در این زمینه انجام داده است.
این موسسه عده ای از دانشجویان را مورد آزمایش قرار داد. با این که دانشجویان همگی راست دست بودند، اما مشاهده شد که در برخی از آنها چشم چپ و در برخی چشم راست ، چشم اصلی بود. در مرحله بعدی آزمایش از آنها خواسته شد که متنی را بر صفحه کامپیوتر بخوانند. 
نتایج حاصله حاکی از این است که چپ چشم ها متن سمت چپ صفحه را سریع تر از متن سمت راست می خوانند و این که افراد راست چشم هر دو متن را به یک سرعت می خوانند. تحلیل های دقیق تر ثابت کردند که مغز افراد چپ چشم هنگام خواندن متن سمت چپ (نسبت به وقتی که متن سمت راست را می خوانند) نمادهای بیشتری از متن را دریافت می کند. در حالی که در افراد راست چشم این تفاوت دیده نمی شود. 
این بدان معنا است که درک متن سمت چپی موفقیت آمیزتر است. وانگهی ، چشم اکثر افراد چپ چشم به سمت چپ حرکات سریع تری از خود نشان می دهد تا به سمت راست. 
در مورد علت این تفاوت ها، فیزیولوژیست ها فقط می توانند به گمانه زنی بپردازند. دانشجویان موردنظر همگی راست دست اند. پس دست راست (و اصلی) آنها را نیم کره چپ کنترل می کند. در افراد راست چشم، چشم راست (و اصلی) هم تحت کنترل نیم کره چپ است.
اما در چپ چشمها، چشم چپ (و اصلی) را نیم کره راست کنترل می کند که هیچ دخالتی در کنترل حرکات دست اصلی ندارد (لذا آزادتر است و تمام تمرکزش روی چشم اصلی است) و این به نتایج بهتری می انجامد و باعث می شود که افراد چپ چشم سمت چپشان را سریع تر بخوانند. 
اما این دانسته ها به چه دردی می خوردند؟ می شود و منطقی است که نقش چشم اصلی را در تولید محصولات متنوع ویدئویی لحاظ کرد یا برای مثال در امر آموزش آن را مدنظر گرفت. امروزه اشیای مخصوص چپ دست ها (قاشق دستگیره) تولید می شوند. اما هنوز چیزی مخصوص چپ چشمها تولید نشده است. شاید بتوان در آینده ای نزدیک منتظر چنین محصولاتی بود.
منابع:

http://ep30lon.blogfa.com/post-40.aspx

 http://iran-archer.blogfa.com/post-91.aspx

http://bedandid.com

http://www.arasharchery.com

http://www.yjc.ir/fa/news

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=934&articleID=457670

http://m-f91.blogfa.com

 

2 comments

  1. مقاله رو کامل مطالعه کردم . عالی بود و تبریک میگم

    1. ممنون از لطفتان

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس پست الکترونیکی شما منتشر نمی‌شود.