دی ۰۳

منظور از صالحین در قرآن چه کسانی هستند؟

مقام اخلاص

mug-tasse-prenom-arabe-feminin-ikhlas-m

در فرهنگ اسلامی و قرآنی مقصود از اخلاص ، پاک کردن نیت از غیر خدا و انجام دادن عمل برای خداست. یکی از مراتب عالی اخلاص ، مرتبه مخلِصین ( به کسر لام ) است. آنان کسانی هستند که دین خود را برای خدا خالص گردانده اند.( آیات ۱۳۹ سوره بقره و ۲۹ سوره اعراف و ۱۴ سوره غافر) اما مرتبه عالی و برتر اخلاص مرتبه ای است که قرآن از آن به مقام مخلَصین ( به فتح لام ) تعبیر کرده است. آنان کسانی هستند که از سوی خداوند خالص شده اند . ( مریم آیه ۵۱ و نیز یوسف آیه ۲۴ و حجر آیه ۴۰)

مقام صلوح
به نصّ قرآن مجید عدّه‏ اى از پیامبران با این که داراى مقام اخلاص بوده ‏اند ولى با این همه مقامى عالیتر و ارجمندتر از اخلاص هست که آنان بدان واصل نگشته و دعا مى ‏کرده‏ اند که در آخرت به آن برسند. مثلا حضرت یوسف – على نبیّنا و آله و علیه السلام – با آن که به نصّ قرآن از مخلَصین بوده است, (لقوله تعالى: انَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِین )[۱]، اما در مقام دعا از خداوند خود طلب مقام لحوق به صالحین را نموده عرض مى‏کند: انْتَ وَلیِّى فِى الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ تَوَفَّنى مُسْلِماً وَ الْحِقْنِى بِالصَّالِحینَ[۲]بنابراین آن حضرت در دنیا به مقام صلوح نرسیده بود لهذا دعا مى‏کند که پس از مرگ این لحوق حاصل شود… و حضرت إبراهیم علیه السّلام با آنکه مقامى شامخ را در خلوص دارا بوده، عرض مى‏کند: رَبِّ هَبْ لی حُکْما وَ الْحِقْنى بِالصَّالِحینَ[۳] بنابراین مقام “صلوح” عالیتر از مقام “خلوص” است که حضرت خلیل, الحاق خود را به واجدین آن از خداى خود تمنّا نمود. خداوند این دعاى حضرت إبراهیم را در دنیا اجابت ننمود، بلکه تحقّق آن را در آخرت وعده فرمود:وَ لَقَدِ اصْطَفَیْناهُ فِى الدُّنْیَا وَ انَّهُ فِى الْآخِرَهِ لَمِنَ الصَّالِحینَ[۴] اقسام صلاح باید دانست که این مرتبه از صلاح که انبیاى سلف آرزوى آن را داشتند غیر از صلاحى است که به نصّ آیه کریمه به آن حضرت و اولاد آن حضرت داده شده است لقوله تعالى:وَ وَهَبْنا لَهُ اسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ نافِلهً وَ کُلا جَعَلْنا صالِحینَ[۵] چه این صلاح را همه آنها دارا بودند و از جمله خود حضرت إبراهیم دارا بود و در عین حال تقاضاى صلاح دارد. پس این صلاح بسیار عالى‏تر و بالاتر است. و امّا دلیل بر آنکه حضرت رسول الله صلّى اللّه علیه و آله و عدّه‏ اى در زمان آن حضرت به درجه همین صلوح رسیده‏ اند، آیه کریمه قرآن از قول حضرت رسول ناطق است که: انَّ ولیِّىَ اللَهُ الَّذِى نَزَّلَ الْکِتَابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصَّالِحِین[۶] اوّلا آن حضرت در این آیه اثبات ولایت مطلقه حضرت احدیّت را براى خود نموده سپس مى‏فرماید که ولىّ من آن کسى است که تولّى امور صالحین را مى‏نماید، پس معلوم مى‏شود که در آن زمان افرادى از مخلصین به مقام صلوح مى‏زیسته‏ اند و پروردگار متولّى امور ایشان بوده است.بنابر آنچه ذکر شد، معلوم مى‏شود، که سرّ دعاى انبیاء سلف و توسّل آنها به خمسه آل طهارت یا به ائمّه طاهرین چه بوده و علوّ رتبت مقام صلوح در آنان تا چه سرحدّى است که مانند حضرت إبراهیم پیغمبرى لحوق خود را به آنها از خدا مى‏خواهد.”[۷] علامه طباطبایی در توضیح آیۀ ۱۹۶سورۀ مبارکۀ اعراف می فرمایند: چون ظاهر این آیه این است که رسول خدا (ص) ادعاى ولایت براى خود مى‏کند، پس از ظاهرش بر مى‏آید که رسول خدا (ص) همان کسى است که دارنده صلاح مورد آیه است، و ابراهیم (ع) از خدا درخواست مى‏کند به درجه صالحانى برسد که صلاحشان در مرتبه‏اى بالاتر از صلاح خود او است، پس منظورش همان جناب است[۸]
۱- آیۀ ۲۴ از سورۀ یوسف: او از یندگان پاک شده و خالص شدۀ ما بود.
۲- آیۀ ۱۰۱ از سورۀ یوسف: تو ولی و صاحب اختیار من در دنیا و آخرت هستی، مرا مسلمان بمیران و به صالحان ملحق ساز.
۳- آیۀ ۸۳ از سورۀ شعرا: پروردگارا به من حکمی ببخش و مرا به صالحان ملحق ساز.
۴- آیۀ ۱۳۰ از سورۀ بقره: و هر هماناحقا او را در دنیا برگزیدیم و او در آخرت تحقیقا از صالحان است.
۵- آیۀ ۷۲ از سورۀ انبیاء: و ما اسحاق و یعقوب را به به او بخشیدیم از روی تفضل و زیادی رحمت، و همه را شایسته قرار دادیم.
۶- آیۀ ۱۹۶ از سورۀ اعراف: همانا ولی و صاحب اختیار من خدایی است که کتاب را نازل ساخته و او ولایت و صاحب اختیلری امور صالحان را دارد.
۷- رسالۀ سیر و سلوک اولی الالباب آیۀ الله سید محمد حسین حسینی طهرانی(ره )
۸- تفسیر المیزان ذیل آیۀ ۱۳۰ سورۀ مبارکۀ یقره

 

دانلود رساله سیر و سلوک علامۀبحرالعلوم (ره)

download0

دانلود رساله لب اللباب دز سیر و سلوک اولی الالباب آیه الله محمدحسین حسینی طهرانی(ره)

download0

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس پست الکترونیکی شما منتشر نمی‌شود.