«

»

فرو 09

تحریک دید محیطی

دید محیطی (peripheral vision)
آیا تا حال متوجه آمدن کسی از پشت سر خود بوده اید؟ محیطی را که انسان خارج از کانون مرکزی دید خود می بیند، دید محیطی او نامیده می شود. وقتی به چیزی مستقیم نگاه می کنیم، آن شیء را واضح می بینیم ، اما همزمان در پیرامون آن شیء اشیاء دیگری هم در تیررس ما قرار می گیرد که آن اشیاء در منطقۀ دید محیطی ما قرار دارند.
چشم انسان از قسمت های مختلفی تشکیل شده است که یکی از آن قسمت ها شبکیه می باشد.
eeeeeeee162917.jpg (425×281)
آناتومی چشم
در نزدیک مرکز شبکیۀ چشم بخشی وجود دارد که لکۀ زرد یا ماکولا (Macula) نامیده می شود. ماکولا منطقه ای بیضی شکل بوده و قطر آن تقریبا ۵/۵ میلیمتر می باشد. وظیفۀ لكه زرد این است که نور را دريافت و به علائم عصبي تبديل كرده و به مغز منتقل مي‌كند. اين روند ديد مركزي ناميده مي‌شود.

ماکولا
 لکۀ زرد یا ماکولا
در منطقۀ لکۀ زرد، منطقۀ گودی وجود دارد که دارای سلول های مخروطی شکل بوده و بینایی در آن منطقه بسیار بهتر از جاهای دیگر می باشد. این منطقه فوویا (Fovea) نامیده می شود. قطر فوویا ۱/۵ میلیمتر هست. فوویا شامل تعدادی سلول بینایی بوده و کار آن ها انتقال اطلاعات بینایی به بخش آگاه مغز می باشد. در پیرامون فوویا منطقه ای وجود دارد که آن را احاطه کرده و پارافوویا (Parafovea) گفته می شود. قطر پارافوویا ۲/۵ میلیمتر می باشد. (۱] 
 سلولهای پارا فویا به بخشهای دیگر مغز که پاسخهای غریزی و واکنشی را اداره میکنند متصل است. بیشتر اطلاعات بصری که به پارافویا برخورد می کنند در سطح نا خود آگاه قرار دارند ولی قرار نیست همیشه اینطور باشد، انسان می تواند با تمرین و ممارست آن ها را در سطح خودآگاه مغز نیز به کار گیرد. [۲]

  macula(fovea+ parafovea)

اکثر ما از دید مرکزی خودمان بیش از اندازه استفاده می کنیم، این عمل منجر به تضعیف لکِ زرد (Macula) می شود. (اشنایدر).
در واقع ديد مركزي، انجام کارهای دقيق و ظريف و فعاليت‌هايي كه نياز به ديد مستقيم دارد را بر عهده دارد، مانند توانايي رانندگي كردن، خواندن و …. اگر ماكولا صدمه ببيند، قسمت مركزي تصوير ديده شده تار مي‌شود و تصوير در اطراف منطقۀ تار شده وضوح بيشتري دارد.
پس اهميت لكه زرد در اين است كه در قسمتي از شبكيه كه نزديك عصب بينايي است، سلول‌هاي اصلي بينايي كه مخصوص ديد در روز، ديد دقيق و ديد رنگي هستند، تجمع پيدا كرده‌اند. در واقع انسان به وسيله لكه زرد بهترين و دقيق‌ترين ديد را به دست مي‌آورد. [۳]
تحریک دید محیطی (Stimulating peripheral vision)
استفادۀ شدید از دید مرکزی می تواند سبب فشار زیادی در ماهیچه های صورت،مخصوصا آن هایی که در پیشانی و آرواره قرار دارند. می گردد. کار محیطی این فشار را تلطیف می کند. (اشنایدر)
در افرادی که دچار بیماری RP هستند دید محیطی بسیار اندک است، مانند این که این افراد سر خود را وارد لوله یا تونلی کرده اند و از آن جا دنیا را می بینند. این افراد بیشتر از همه نیازمند تقویت دید محیطی خود هستند.
برای تقویت دید محیطی تمریناتی پی ریزی شده  که آن ها را انجام می دهیم:
تمرین ۱- از مقوای سیاه و ضخیم سه تا مستطیل به ابعاد ۴*۵ و ۸*۵ و ۱۲*۵ سانتی متر تهیه کنید. از یک نوار چسب دو طرفه، یا نوار چسب معمولی که به هم چسبیده و دوطرفه شده باشد، برای چسباندن مستطیل در بالاترین نقطۀ پل بینی خود استفاده کنید. کوچکترین مستطیل را بین دو چشمانتان بچسبانید. بنشینید و سر خود را به آرامی به این طرف و آن طرف بچرخانید. هنگامی که دست های خود را تکان می دهید یا انگشتان خود را در هر دوطرف سرتان می جنبانید، مستقیم به پشت کاغذی که به چشمتان چسبانده اید، نگاه بکنید، تکان دادن دست ها و انگشتان دست باید نزدیک گوش ها انجام گیرد. این حرکت باعث تحریک سلول های محیطی می شود.
حالا چشم های خود را ببندید و تصور کنید که دست های شما حرکت می کنند و اتاق به آرامی از طرفی به طرف دیگر بر روی محور می چرخد. سعی کنید این گونه تصور کنید که واقعا این اتاق است که حرکت می کند نه سر شما.
چشم های خود را باز کنید و اولین قسمت از تمرین را تکرار کنید. حرکات دست های خود را به صورت دایره ای، بالا و پایین و به طرفین تغییر بدهید. همین طور تصور کنید که میدان دید محیطی شما در حال توسعه یافتن است. برای این که مطمئن شوید که از هر دو چشم خود به طور مساوی استفاده می کنید، همیشه به خاطر داشته باشید که به آن چه که هر چشم می بیند، توجه آگاهانه داشته باشید. هر از گاهی چشمان خود را ببندید و تصور کنید که هر دوی آن ها کاملا و به وضوح محیط اطراف خود را فه خوبی می بینند.
مستطیل مابین چشم های خود را بردارید، چشم راست خود را با دست راست خود بپوشانید و همان طوری که به جلو نگاه می کنید، محیط اطراف چشم چپ خود را با جنباندن انگشتانتان در تمام اطراف میدان دیدتان تحریک کنید. محیط چشم چپ شما فقط در طرف چپ شما نیست، بلکه بالا و زیر صورت شما و به طرف راست شما نیز ادامه دارد. این کار را باچشم دیگر تکرار کنید.
کوچکترین مستطیل را دوباره مابین چشم های خود بچسبانید، حالا سر خود را به ارامی بالا و پایین حرکت دهید، این بار هم تصور کنید که اتاق (نه شما) خلاف جهت حرکت شما حرکت می کند. بنابر این همانطوری که سر شما به طرف پایین حرکت می کند، تصور کنید که اتاق به طرف بالا در حال حرکت است و همانطوری که سر شما دوباره به طرف بالا می آید، فکر کنید که اتاق به طرف پایین حرکت می کند. در حالی که تمام قسمت بالای بدنتان را به بالا و پایین خم می کنید، همان کار را انجام دهید.
این ورزش ها را یکبار با مستطیل متوسط و سپس با مستطیل بزرگ و سپس دوباره با مستطیل متوسط تکرار کنید.بالاخره ورزش ها را با استفاده از کوچکترین مستطیل تکرار کنید. بعد از این ترتیبات، احتمالا در خواهید یافت که میدان محیطی شما وسیع تر شده است. بنابراین کوچکترین مستطیل، از اولین باری که از آن استفاده کردید، کوچکتر به نظر می رسد.
اگر شما در حال رانندگی نیستید ، می توانید این عمل را هنگام مسافرت انجام بدهید. می توانید مسافرت با ماشین را با چسباندن یک مستطیل از کاغذ سیاه در قسمت پل بینی خود به یک ورزش بینایی تبدیل کنید. مستقیما به مقوای سیاه نگاه کنید، به سرعت مغز شما از این کاغذ سیاه خسته شده و توجه خود را معطوف به مناظر در حال حرکت در هر دو طرف جاده می کند.
اگر شما در قطار حرکت می کنید، سعی کنید طوری بنشینید که صورت شما بر خلاف جهت حرکتی باشد که قطار حرکت می کند. این عمل حتی شما را آگاهتر از حرکت می کند. (اشنایدر)
تمرین ۲- چشمان خود را بر روی نقطه ای در دیوار متمرکز کنید حالا بدون اینکه به اطراف نگاه کنید اجازه دهید آگاهی هوشیار چرخی در اطراف نقطه کانونی بینائی شما زده و از آنچه که حدود ۶ سانتی متر در سمت چپ نقطه کانونی شما وجود دارد آگاه شود. در مرحله بعد آگاهی هوشیار خود را از بالای نقطه کانونی دید بچرخانید ،سپس به سمت راست و سپس به سمت چپ. حالا اجازه دهیدآگاهی هوشیار شما به صورت آزادانه باحداکثر فاصله در همه جهات چرخ دیگری بزند در مرحله بعدی،آگاهی هوشیار خودرا با یک حرکت مدور و مارپیچی در حول و حوش نقطه کانونی دید خود چرخانده ومجددا به منتهی الیه طرفین برگردید۰ سلولهای پارافوویای شما هم اکنون در حیطه کاربرد آگاهانه قرار گرفته اند ۰ نقطه دیگری در اتاق انتخاب کنید، نگاه خود را بر روی آن نقطه متمرکز کنید و بر روی آن نگاه دارید۰ لوازم خانه، اشیا مختلف کوچک وبزرگ و رنگهای گوناگونی را که نقطه کانونی دیدتان را احاطه کرده اند، تشخیص دهید. ارتباط فضائی بین اجسام توسط مغز راست بهتر درک میشود، بنابراین چیزهائی که در سمت چپ نقطه کانونی شما قرار دارند احتمالا در ابتدا راحت تر مشاهده میشوند اما با تمرین، هر دو طرف بهتر خواهند شد. حالا هر دو انگشت اشاره را در مقابل خود نگه دارید۰ در حالیکه دست راست را با یک مسیر قوسی شکل به طرف چپ حرکت میدهید دست چپ را به سمت راست ببرید۰ اجازه دهید کانون دید شما یک انگشت را تعقیب کند در همان حال با آگاهی هوشیار خود انگشت دیگر را دنبال کنید۰ همان عمل را بر عکس انجام دهید۰ یک دسته کارت بازی تهیه کنید در حالیکه نگاه خود را بر روی نقطه ای روی دیوار متمرکز کرده اید ،هر کارت را یک به یک  در نقطه ای در حوزه دید جانبی خود نگهدارید. هر یک از کارتهارا تشخیص داده و آنرا به حداکثر محدوده توانائی دید جانبی خود بکشید. با مهارت یافتن در انجام این تمرینات، درنهایت متوجه خواهید شد که غفلت کردن از هرچیزی که در میدان بینائی شما قرار دارد مشکل است۰ استفاده از دید محیطی هنگامی که شما توانائی عملی بخشی از مغز را پرورش میدهید ، شبکه ارتباطی سراسر مغز نیز بهبود پیدا می کند۰ اکثر مسیرهای عصبی مغز متشکل از میلیونها سلول عصبی در سراسرنواحی وسطوح مغز میباشند۰ با افزودن به آن مسیرها ،دامنه و پیچیدگی اعمالی که آنها میتوانند انجام دهند نیز افزایش می یابد۰ برخی ورزشها مانند فوتبال وبسکتبال بر اجرای بهتر نیازمند دید محیطی قوی می باشند ۰ همچنین با استفاده از دید محیطی میتوان از بسیاری از تصادفات جلوگیری کرد۰ به عنوان تمرین فقط با استفاده از دید جانبی خود یک شیئ را بردارید، نقاشی بکشید، شطرنج بازی کنید، شماره تلفن بگیرید و یک شمع روشن کنید. [۴]
یکی از ورزش هایی که دید محیطی را افزایش می دهد، دوچرخه سواری است. هنگام دوچرخه سواری در خیابان هایی که از پشت سر ماشین می آید، وقتی می خواهید به سمت چپ یا راست خیابان بپیچید، با گوشۀ چشم به پشت سرتان نگاه می کنید، در ابتدا فقط محوطۀ کمی از پشت سرتان را می بینید، اما به تدریج، جاهای دوری از پشت سرتان را خواهید دید. دقت کنید که از دو سمت چپ و راست به پشت سرتان نگاه کنید.
تمرین ۳- دیدکانونی چشمتان را در مرکز پارا گراف بالا ثابت کنید و ببینید چند حرف و کلمه را در اطراف نقطه مرکزی می توانید تشخیص دهید۰[۵]
 تمرین ۴- از کسی بخواهید یک توپ تنیس را به طرف شما پرتاب کند وشما آنرا با یک دست وفقط با استفاده از دید محیطی بگیرید۰ با استفاده از دید محیطی به تنهائی مچاله های کاغذ را در حال حرکت به دور یک سطل زباله از فواصل مختلف و جهات متفاوت به داخل آن بیندازید۰ در هنگام قدم زدن ،به صورت آگاهانه، هوشیاری خود را بر روی دید محیطی خودمتمرکز کرده و اشیا را تشخیص دهید۰ به خط افق نگاه کنید و هر چیزی را که در مقابل چشمان شما در محدوده ۱۸۰ درجه قرار دارد ببینید  انجام پیوسته این تمرینات گفتگوی درونی شمارا آرام کرده و حتی کل فرایند تفکر شما را متوقف می کند۰ بعد از مهارت در متوقف کردن گفتگوی درونی ، شما حتی میتوانید برای مهارت یافتن در تمرینهای بسیار پیچیده نیز جلوتر روید. انجام این تمرینات و دیگر تمرینات مشابه نه تنها به شما کمک می کنند از دید محیطی خود بیشتر استفاده کنید، بلکه بسیاری از نواحی مغز که قبلا مورد غفلت قرار گرفته بودند، تحریک می کند۰[۶]
[۱]https://en.wiki2.org/wiki/Macula_of_retina
[۲] –  http://ghallee.blogfa.com/post-169.aspx
[۳] – http://health.kntu.ac.ir/ShowPage.aspx?page_=form&order=show&lang=1&sub=165&PageId=8093&codeV=1&tempname=Template27
[۴]–   http://ghallee.blogfa.com/post-169.aspx
[۵]http://ghallee.blogfa.com/post-169.aspx
 
[۶]http://ghallee.blogfa.com/post-169.aspx

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

می‌توانید از این تگ‌های اچ‌تی‌ام‌ال استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>